ඔබ සල්ලි ගැන හිතන විදිහ වෙනස් නොකර පොහොසත් වෙන්න බෑ: "ධනවත් මනසක්" (Wealthy Mindset) ගොඩනගා ගන්නේ කොහොමද?

ඔබ සල්ලි ගැන හිතන විදිහ වෙනස් නොකර පොහොසත් වෙන්න බෑ: "ධනවත් මනසක්" (Wealthy Mindset) ගොඩනගා ගන්නේ කොහොමද?

අපි මේ දක්වා මුදල් ඉතිරි කරන, ආයෝජනය කරන විවිධ ක්‍රම ගැන කතා කළා. නමුත් ඔබ කොතරම් මූල්‍ය සැලසුම් හැදුවත්, කොතරම් ලොකු පඩියක් ගත්තත්, ඔබේ මනස සකස් වී ඇත්තේ දුප්පත් ආකාරයට නම්, ඒ මුදල් සියල්ල ඉතා ඉක්මනින් ඔබට අහිමි වී යනු ඇත. ලෝටරියකින් කෝටිපතියන් වන බොහෝ දෙනෙක් වසර කිහිපයකින් නැවතත් පාරට වැටෙන්නේ ඔවුන්ට "ධනවත් මනසක්" නොමැති නිසාවෙනි.

මූල්‍ය නිදහස කියන්නේ 80% ක්ම මනෝවිද්‍යාව (Psychology) සහ 20% ක් පමණක් ගණිතය සම්බන්ධ දෙයකි. අද අපි බලමු සාමාන්‍ය දුප්පත් මනසකින් මිදී, සැබෑ ධනවතෙකුගේ මනසක් (Money Mindset) ගොඩනගා ගන්නේ කෙසේද කියා.

දුප්පත් මනස (Scarcity Mindset) VS ධනවත් මනස (Abundance Mindset)

දුප්පත් මනසක් ඇති අය ලෝකය දකින්නේ "අඩුවක්" ලෙසය. ඔවුන් නිතරම සිතන්නේ "සල්ලි හොයන්න අමාරුයි", "අපිට කවදාවත් දියුණු වෙන්න බෑ", "සල්ලි තියෙන්නේ නරක මිනිස්සුන්ට විතරයි" කියාය. ඔවුන් අලුත් යමක් ඉගෙන ගැනීමට හෝ ආයෝජනයක් කිරීමට නිතරම බියෙන් පසුවේ.

නමුත් ධනවත් මනසක් ඇති අය ලෝකය දකින්නේ "අවස්ථාවක්" ලෙසය. ඔවුන් සිතන්නේ "මුදල් යනු ගංගාවක්, මම කළ යුත්තේ එය ගලා යන මාර්ගය සොයාගැනීමයි" කියාය. ඔවුන් අසාර්ථක වීම් වලට බිය නැත, මන්ද අසාර්ථක වීම යනු අලුත් පාඩමක් ඉගෙන ගැනීමක් බව ඔවුන් දන්නා බැවිනි.

ධනවත් මනසක් ඇති කරගැනීමට අනුගමනය කළ යුතු රන්වන් නීති 3:

1. අනුන් සමඟ තරඟ කිරීම (සමාජ මාධ්‍ය රවටීම) නවත්වන්න:
ඔබේ මිතුරා අලුත් වාහනයක් ගත් පමණින් ඔබටත් ඊට වඩා හොඳ එකක් ගැනීමට අවශ්‍ය නැත. සමාජ මාධ්‍ය (Facebook/Instagram) වල බොහෝ දෙනෙක් පෙන්වන්නේ ඔවුන්ගේ ණය බරයි. සැබෑ ධනවත්කම යනු අපිට ඇසට පෙනෙන දේවල් නොවේ; එය ඔවුන් වියදම් නොකර, ආයෝජනය කර ඇති (ඇසට නොපෙනෙන) මුදලයි. අනුන්ව සතුටු කිරීමට ජීවත් වීම අදම නවත්වන්න.

2. "මට බැහැ" වෙනුවට "මට පුළුවන් කොහොමද?" කියා අසන්න:
ලොකු ඉලක්කයක් දුටු විට සාමාන්‍ය අය සිතන්නේ "ඒක මට කරන්න බෑ" කියාය. එවිට මොළය එතැනින්ම වැඩ කිරීම නවතා දමයි. නමුත් ධනවතුන් තමන්ගෙන්ම අසන්නේ "මට ඒක කරන්න පුළුවන් කොහොමද?" කියාය. එවිට ඔබේ මොළය එයට විසඳුම් සෙවීම ආරම්භ කරයි.

3. නිරන්තරයෙන් ඉගෙන ගන්න (Continuous Learning):
පාසල් අධ්‍යාපනය අවසන් වූ පසු බොහෝ දෙනෙක් පොතක් කියවන්නේ නැත. නමුත් ලෝකයේ සාර්ථකම මිනිසුන් දිනකට පැය කිහිපයක් පොත් කියවීමට හෝ අලුත් දේවල් ඉගෙනීමට වෙන් කරයි. ඔබේ විශාලතම වත්කම ඔබේ මනසයි. මූල්‍ය සාක්ෂරතාවය (Financial Literacy) පිළිබඳව හැදෑරීම කිසිදා නතර නොකරන්න.

ගමන ආරම්භ කිරීමට හොඳම වෙලාව කවදාද?

මූල්‍ය නිදහස (Financial Freedom) කරා යන ගමන එක රැයකින් යා හැකි එකක් නොවේ. එය වසර ගණනාවක පුරුදු, කැපකිරීම් සහ ඉවසීමේ ප්‍රතිඵලයකි. "ගසක් සිටුවීමට හොඳම කාලය මීට වසර 20කට පෙරය. දෙවන හොඳම කාලය අදයි." ඒ නිසා අතීතයේ වූ වැරදි ගැන පසුතැවෙමින් සිටිනවා වෙනුවට, අද මේ මොහොතේ සිට ඔබේ මූල්‍ය ජීවිතය නිවැරදි කරගැනීම අරඹන්න.

---

"මුදල් සමඟ සාර්ථක වීම යනු ඔබ කොතරම් බුද්ධිමත්ද යන්න මත නොව, ඔබ මුදල් සමඟ කොතරම් හොඳින් හැසිරෙනවාද යන්න මත රඳා පවතින්නකි. හැසිරීම් වෙනස් කිරීම ඉතා බුද්ධිමත් මිනිසෙකුට වුවද ඉගැන්වීමට අසීරු කාර්යයකි."
- මෝගන් හවුසල් (Morgan Housel - The Psychology of Money)

ලෝබ වෙලා සල්ලි ඉතිරි කරන්න බෑ: 'මසුරු වීම' (Cheap) සහ 'සකසුරුවම් වීම' (Frugal) අතර ඇති විශාල වෙනස

ලෝබ වෙලා සල්ලි ඉතිරි කරන්න බෑ: 'මසුරු වීම' (Cheap) සහ 'සකසුරුවම් වීම' (Frugal) අතර ඇති විශාල වෙනස

සල්ලි ඉතිරි කරනවා කියලා කිව්වම ගොඩක් අයට මැවෙන්නේ එකම ඇඳුම හැමදාම අඳින, හොඳ කෑමක් බීමක් කන්නේ නැති, විනෝද ගමනක් යන්නේ නැති "ලෝබ" ජීවිතයක්. මේ නිසාම ගොඩක් දෙනෙක් මුදල් ඉතිරි කරන්න උත්සාහ කරන්නේ නෑ. නමුත් ඔබ දන්නවාද? ලෝකයේ සිටින කිසිම කෝටිපතියෙක් ලෝබ (Cheap) නැහැ. ඔවුන් සතුව ඇත්තේ "සකසුරුවම්" (Frugal) ජීවන රටාවකි.

දුප්පත්කමට සහ ධනවත්කමට සෘජුවම බලපාන මේ සංකල්ප දෙකේ වෙනස අපි අද හරියටම තේරුම් ගනිමු.

"මසුරු වීම" (Being Cheap) කියන්නේ මොකක්ද?

මසුරු පුද්ගලයෙක් සැමවිටම බලන්නේ "මිල" (Price) දෙස පමණි. ඔවුන්ට අවශ්‍ය අඩුම මුදලක් ගෙවා යමක් ලබාගැනීමටයි. එහි ගුණාත්මකභාවය ගැන ඔවුන් තැකීමක් නොකරයි.

• රුපියල් 1000ක් දී ඉතා බාල සපත්තු කුට්ටමක් මිලදී ගනී. එය මාසයකින් කැඩී ගිය පසු, නැවතත් රු. 1000ක් දී තවත් බාල සපත්තු කුට්ටමක් මිලදී ගනී. (වසරකට සපත්තු සඳහාම විශාල මුදලක් වැය වේ).
• මිතුරන් සමඟ පිටතට ගිය විට බිල ගෙවීම මඟහරියි. තම පවුලේ අයගේ සතුට වෙනුවෙන්වත් මුදල් වියදම් කිරීමට මැලි වේ.
• මොවුන්ගේ ජීවිතය සැමවිටම ආතතියෙන් (Stress) පිරී ඇත.

"සකසුරුවම් වීම" (Being Frugal) කියන්නේ මොකක්ද?

සකසුරුවම් පුද්ගලයෙක් මිලට වඩා භාණ්ඩයේ "වටිනාකම" (Value) සහ ගුණාත්මකභාවය (Quality) දෙස බලයි. ඔවුන් තමන්ට අත්‍යවශ්‍ය නොවන දේ සඳහා එක රුපියලක්වත් වියදම් නොකරන නමුත්, තමන්ට ඇත්තටම වටිනා දේවල් වෙනුවෙන් හොඳින් මුදල් වියදම් කරයි.

• ඔවුන් රුපියල් 10,000ක් දී ඉතා උසස් තත්ත්වයේ සපත්තු කුට්ටමක් මිලදී ගනී. එය වසර 5කට වඩා කිසිදු ප්‍රශ්නයක් නොමැතිව පාවිච්චි කරයි. දිගුකාලීනව බලන කල ඔවුන්ගේ සල්ලි විශාල වශයෙන් ඉතිරි වී ඇත.
• අනවශ්‍ය ඇඳුම්, දුරකථන මිලදී නොගන්නා ඔවුන්, ඒ ඉතිරි කරන මුදලින් පවුලේ අය සමඟ හොඳ හෝටලයකට ගොස් ජීවිතය විඳියි.

ධනවතුන්ගේ රහස: "Cost Per Use" (භාවිතා කරන වාර ගණනට යන මිල)

සකසුරුවම් මිනිසුන් යමක් මිලදී ගැනීමට පෙර එය ලාභද පාඩුද යන්න මනින්නේ මෙම අපූරු සමීකරණයෙනි:

Cost Per Use = භාණ්ඩයේ මිල ÷ එය භාවිතා කරන වාර ගණන

උදාහරණයක් බලමු:
ඔබ රු. 2000ක් දී ලස්සන, නමුත් සාදයකට පමණක් අඳින (අවුරුද්දටම දින 2ක් පමණක් අඳින) ඇඳුමක් ගත්තා යැයි සිතන්න.
එහි Cost Per Use එක = 2000 ÷ 2 = රු. 1000 කි.

නමුත් ඔබ රු. 8000ක් දී ඉතා සුවපහසු, කාර්යාලයට දිනපතා අඳින්න පුළුවන් (වසරකට දින 100ක් අඳින) කමිසයක් ගත්තා යැයි සිතන්න.
එහි Cost Per Use එක = 8000 ÷ 100 = රු. 80 කි.

බැලූ බැල්මට රු. 8000 ඇඳුම "ගණන් වැඩි" යැයි සිතුනත්, ඔබේ මුදල් පසුම්බියට වඩාත්ම ලාභදායී වී ඇත්තේ (සැබෑ වටිනාකමක් දී ඇත්තේ) එම මිල අධික ඇඳුමයි. ලාභ බාල බඩු නිතර මිලදී ගැනීමෙන් ඔබව දුප්පත් වෙයි.

අවසාන නිගමනය

මසුරු පුද්ගලයෙක් සිතන්නේ "මට මේක ලාභෙට ගන්න පුළුවන්ද?" කියාය. සකසුරුවම් පුද්ගලයෙක් සිතන්නේ "මේ භාණ්ඩය මගේ ජීවිතයට ගෙවන මිලට සරිලන වටිනාකමක් (Value) එකතු කරනවාද?" කියාය. බාල දේවල් මිලදී ගෙන ඔබේ මුදල් කුණු කූඩයට නොදමන්න. අඩුවෙන් මිලදී ගන්න, නමුත් හොඳම දේවල් මිලදී ගෙන ඒවා ආදරයෙන් පරිහරණය කරන්න.

---

"මිල (Price) යනු ඔබ ගෙවන දෙයයි; වටිනාකම (Value) යනු ඔබට ලැබෙන දෙයයි. කිසිදිනෙක මිල සහ වටිනාකම පටලවා නොගන්න."
- වොරන් බෆට් (Warren Buffett)

ණය වීම හැමතිස්සෙම නරක දෙයක්ද? කෝටිපතියන් රහසක් ලෙස භාවිතා කරන 'හොඳ ණය' සහ 'නරක ණය'

ණය වීම හැමතිස්සෙම නරක දෙයක්ද? කෝටිපතියන් රහසක් ලෙස භාවිතා කරන 'හොඳ ණය' සහ 'නරක ණය'

අපේ දෙමාපියන් නිතරම අපිට දුන්නු උපදෙසක් තමයි "කවදාවත් කාටවත් ණය වෙන්න එපා" කියන එක. සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගත කරන කෙනෙකුට එය ඉතාමත් හොඳ උපදෙසක්. නමුත්, ඔබ මූල්‍යමය වශයෙන් දැවැන්ත සාර්ථකත්වයක් ලබාගැනීමට (Financial Freedom) ඉලක්ක කරන කෙනෙක් නම්, ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම "ණය" නැමැති මෙවලම නිවැරදිව පාවිච්චි කරන්න ඉගෙන ගත යුතුමයි.

ලෝකයේ ධනවතුන් ණය වීම ගැන බියක් දක්වන්නේ නැහැ. ඔවුන් බිය වන්නේ "නරක ණය" වලට හසුවීමට පමණි. අද අපි ඉතා සරලව තේරුම් ගනිමු මොනවාද මේ හොඳ ණය සහ නරක ණය කියන්නේ කියලා.

නරක ණය (Bad Debt) කියන්නේ මොනවාද?

සරලම නිර්වචනය තමයි: "ඔබේ සාක්කුවෙන් මුදල් එළියට ඇද දමන, කාලයත් සමඟ වටිනාකම අඩුවන දේවල් මිලදී ගැනීම සඳහා ගන්නා ඕනෑම ණයක් නරක ණයක් වේ." මෙවැනි ණය වලින් කිසිදාක ඔබට ආදායමක් නොලැබෙන අතර, පොලියත් සමඟ ඒවා ඔබේ ජීවිතය ආපස්සට අදිනු ලබයි.

නරක ණය සඳහා උදාහරණ:

• මිල අධික විවාහ උත්සවයක් ගැනීම සඳහා ලබාගන්නා පුද්ගලික ණය (Personal Loans).
• විනෝද චාරිකා යාමට හෝ අලුත්ම ජංගම දුරකථන මිලදී ගැනීමට Credit Card එකෙන් ගන්නා ණය.
• තමන්ගේ පෞද්ගලික පරිහරණයට, පෙන්වීමට පමණක් මිලදී ගන්නා සුඛෝපභෝගී වාහන සඳහා ගන්නා ලීසිං. (වාහනයක් ගත් දා සිට එහි වටිනාකම අඩුවන අතර, නඩත්තු වියදම් දිගටම දැරිය යුතුය).

හොඳ ණය (Good Debt) කියන්නේ මොනවාද?

හොඳ ණයක් යනු: "ඔබේ සාක්කුවට අලුතින් මුදල් ගෙන එන, කාලයත් සමඟ වටිනාකම ඉහළ යන දේවල් (වත්කම්) මිලදී ගැනීම සඳහා ලබාගන්නා ණයකි." මෙහිදී ඔබ බැංකුවට ගෙවන පොලියට වඩා විශාල මුදලක් අදාළ ආයෝජනය හරහා ඔබට නැවත උපයා ගත හැක.

හොඳ ණය සඳහා උදාහරණ:

• ව්‍යාපාරික ණය (Business Loans): මසකට රු. 50,000 ක ලාභයක් ගෙන දෙන යන්ත්‍රයක් මිලදී ගැනීමට, මසකට රු. 20,000 ක ණය වාරිකයක් ගෙවීමට සිදුවන ණයක් ගැනීම. (මෙහිදී ණය වාරිකය ගෙවන්නේ යන්ත්‍රය විසිනි. ඔබට තවත් රු. 30,000 ක ශුද්ධ ලාභයක් ඉතිරි වේ).
• නිශ්චල දේපළ ණය (Mortgages for Rental Properties): කුලියට දීම සඳහා නිවසක් හෝ කඩකාමරයක් සෑදීමට ගන්නා ණය. මෙහිදී බැංකු වාරිකය ගෙවනු ලබන්නේ ඔබට ලැබෙන කුලිය (Rent) මගිනි.
• අධ්‍යාපන ණය (Student Loans): ඉහළ වැටුපක් සහිත රැකියාවකට යා හැකි වටිනා උපාධියක් හෝ වෘත්තීය පාඨමාලාවක් හැදෑරීම සඳහා ගන්නා ණය. (මෙය තමන්ගේම දැනුමට කරන ආයෝජනයකි).

ඔබ ණයක් ගැනීමට පෙර ඇසිය යුතු එකම ප්‍රශ්නය:

"මම මේ ණය මුදලින් මිලදී ගන්නා දෙය මගින්, මගේ ණය වාරිකය ගෙවා දැමීමට තරම් ආදායමක් මට ලැබෙනවාද?" පිළිතුර 'නැත' නම්, එය කිසිසේත්ම නොගත යුතු නරක ණයක් බව වටහා ගන්න.

---

"හොඳ ණය ඔබව තවත් පොහොසත් කරයි; නරක ණය ඔබව සදාකාලික දුප්පතෙකු කරයි. ඔබ මුදල් භාවිතා කරන ආකාරය ඔබව පාලනය කිරීමට මුදල් වලට ඉඩ නොදෙන්න."
- රොබට් කියෝසාකි (Rich Dad Poor Dad)

රුපියල් 100න් 200න් ඔබව හොර රහසේම දුප්පත් කරන අදෘශ්‍යමාන සතුරා: "The Latte Factor" (ලැටේ සාධකය) ගැන ඔබ දන්නවාද?

රුපියල් 100න් 200න් ඔබව හොර රහසේම දුප්පත් කරන අදෘශ්‍යමාන සතුරා: "The Latte Factor" (ලැටේ සාධකය) ගැන ඔබ දන්නවාද?

අපි බොහෝ දෙනෙක් අපේ මූල්‍ය ගැටලු ගැන කතා කරනකොට නිතරම කියන දෙයක් තමයි "මම ලොකු දේවල් වලට සල්ලි නාස්ති කරන්නේ නෑ, ඒත් සල්ලි ඉතුරු වෙන්නෙත් නෑ" කියන එක. අපි කාර් එකක් ගන්නකොට, ගෙයක් හදනකොට ලොකු සැලසුම් හදනවා, ඒ ගැන ගොඩක් හිතනවා. නමුත් උදේ වැඩට යනකොට බොන කෝපි එක, හවසට කන කෙටි කෑම එක, එහෙමත් නැත්නම් දිනපතා ගන්න සිගරට් එක ගැන අපි කවදාවත් දෙපාරක් හිතන්නේ නෑ. මොකද ඒකට යන්නේ ඉතා සුළු මුදලක් නිසා.

නමුත් ලෝක ප්‍රකට මූල්‍ය උපදේශක ඩේවිඩ් බාක් (David Bach) පෙන්වා දෙන පරිදි, අපව ජීවිත කාලය පුරාම දුප්පතුන් කර තබන්නේ අන්න අර අපි ගණන් ගන්නේ නැති "සුළු වියදම්" විසිනි. ඔහු මෙම සංකල්පය "The Latte Factor" (ලැටේ සාධකය) ලෙස නම් කළේය. අද අපි බලමු මේ සුළු මුදල කොහොමද අපේ අනාගතය විනාශ කරන්නේ කියලා.

දිනපතා වියදම් වන රුපියල් 500ක ගණිතය:

ඔබ දිනපතා රැකියාවට යන අතරතුර කඩයකින් කෝපි එකක් හෝ වෙනත් කෙටි කෑමක් සඳහා රුපියල් 500ක් වැය කරනවා යැයි සිතමු. "රුපියල් 500ක් කියන්නේ මහ ලොකු ගාණක් නෙවෙයිනේ" කියා ඔබට සිතෙනු ඇත. නමුත් අපි මෙහි ගණිතය දෙස බලමු:

• ☕ දිනකට: රුපියල් 500 යි.
• 📅 මාසයකට: රු. 500 x 30 = රුපියල් 15,000 යි.
• 🗓️ වසරකට: රු. 15,000 x 12 = රුපියල් 180,000 යි.

ඔබ දන්නවාද? ඔබ එම රුපියල් 15,000 කෝපි සහ කෙටි කෑම වෙනුවට වසර 10ක් පුරාවට සාමාන්‍ය 10% ක පොලියක් ලැබෙන ආයෝජනයක යෙදෙව්වා නම්, වසර 10 අවසානයේ ඔබේ ගිණුමේ රුපියල් ලක්ෂ 30කට අධික මුදලක් (රු. 3,000,000+) ඉතිරි වී තිබෙනවා! ඔබ නොදැනුවත්වම ඔබට අහිමි වී ඇත්තේ එම දැවැන්ත මුදලයි.

ඔබේ ජීවිතයේ ඇති "ලැටේ සාධක" මොනවාද?

මෙය කෝපි වලට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. අප සෑම කෙනෙකුගේම ජීවිතයේ මෙවැනි අදෘශ්‍යමාන සිදුරු (Money leaks) තිබේ. ඒවා හඳුනාගැනීම ඔබට භාරය.

• කිසිදිනෙක භාවිතා නොකරන Gym memberships සහ ඇප් Subscriptions (Netflix, Spotify වැනි).
• නිවසේ කෑම සාදාගෙන යා හැකිව තිබියදී කම්මැලිකමට දිනපතා පිටතින් කෑම මිලදී ගැනීම.
• දුම්පානය හෝ බුලත්විට වැනි දෛනික පුරුදු.
• බාගෙට පාවිච්චි කර විසි කරන දේවල්.

මෙයින් මිදීමට කළ යුත්තේ කුමක්ද? ජීවිතය විඳීම නතර කළ යුතුද?

කිසිසේත්ම නැත! මුදල් ඉතිරි කරනවා යනු ජීවිතය විඳවීම නොවේ. ඔබ කළ යුත්තේ ප්‍රමුඛතා හඳුනාගැනීමයි. ඔබට පිටතින් කෝපි බීමෙන් විශාල මානසික සුවයක් ලැබෙනවා නම්, එය දිගටම කරන්න. නමුත් ඒ වෙනුවට වෙනත් අනවශ්‍ය කුඩා වියදමක් ඔබේ ලැයිස්තුවෙන් කපා හරින්න. සතියට දින 5ක් පිටතින් කෑම කනවා වෙනුවට, එය සති අන්තයට (දින 2කට) පමණක් සීමා කරන්න. ඉතිරි වන සුළු මුදල සෑම දිනකම වෙනමම කැටයකට හෝ ගිණුමකට බැර කරන්න.

---

"කුඩා සිදුරු ගැන ප්‍රවේශම් වන්න; කොතරම් විශාල නැවක් වුවත් ගිලී යාමට කුඩා සිදුරක් ප්‍රමාණවත්ය."
- බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් (Benjamin Franklin)

මාසෙන් සල්ලි දෙගුණ කරන මැජික් ලෝකයේ නැත: පිරමීඩ (Pyramid) සහ මූල්‍ය වංචා වලින් ඔබේ මුදල් බේරාගන්නා හැටි

මාසෙන් සල්ලි දෙගුණ කරන මැජික් ලෝකයේ නැත: පිරමීඩ (Pyramid) සහ මූල්‍ය වංචා වලින් ඔබේ මුදල් බේරාගන්නා හැටි

ඔබ දහඩිය මහන්සියෙන් මුදල් ඉතිරි කරගෙන යනකොට, දවසක් ඔබේ කිට්ටුම මිතුරෙක් හෝ නෑදෑයෙක් ඇවිත් මෙහෙම කියනවා: "මම සුපිරි බිස්නස් එකකට සල්ලි දැම්මා. කිසිම අවදානමක් නෑ, මාසෙන් සල්ලි දෙගුණ වෙනවා. ඔයාට මුකුත් කරන්න නෑ, සල්ලි දාලා නිකන් ඉන්න විතරයි තියෙන්නේ. ඉක්මනට සල්ලි දාන්න."

ඇසීමට ඉතාමත් මිහිරි වුවත්, ඔබ මේ අඩිය තියන්නට යන්නේ ඔබේ ජීවිතයේ ලොකුම විනාශයටයි. මේවා මූල්‍ය ලෝකයේ හඳුන්වන්නේ පිරමීඩ ජාවාරම් (Pyramid Schemes) හෝ පොන්සි ක්‍රම (Ponzi Schemes) ලෙසයි. ලෝකයේ කිසිම නීත්‍යානුකූල ව්‍යාපාරයකට කිසිදු අවදානමකින් තොරව, කෙටි කාලයකින් දැවැන්ත ලාභයක් ලබා දිය නොහැක. අද අපි බලමු මේ වංචාවන් හඳුනාගන්නා නිවැරදිම ක්‍රම මොනවාද කියා.

පිරමීඩ සහ මූල්‍ය වංචාවක් හඳුනාගත හැකි ප්‍රධාන ලක්ෂණ (Red Flags):

මහ බැංකුවේ ලියාපදිංචි නැති බොහෝ වංචනික ආයතන, විවිධ නම් වලින් (Cryptocurrency Trading, Forex Trading, Data Entry Packages) පෙනී සිටියත් ඒ සියල්ලේම ඇත්තේ එකම රටාවකි. පහත ලක්ෂණ එකක් හෝ ඇත්නම් එයින් වහාම ඈත් වන්න.

1. කිසිදු අවදානමක් නොමැති, සහතික කළ ඉහළ ප්‍රතිලාභ

මූල්‍ය ලෝකයේ ස්වර්ණමය නීතියක් ඇත: "අවදානම වැඩි වන තරමට ප්‍රතිලාභයද වැඩි වේ" (High Risk, High Return). යම් කිසිවෙක් ඔබට "අවදානම බිංදුවයි, හැබැයි මාසෙට 20% ක පොලියක් දෙනවා" කියනවා නම්, එය පැහැදිලිවම මුසාවකි. බැංකුවල වාර්ෂික පොලිය 10% - 15% අතර තිබියදී, ඊට වඩා විශාල ප්‍රතිලාභයක් සහතික කර දෙනවා යනු කවදා හෝ පුපුරා යන බැලූනයකි.

2. තවත් සාමාජිකයින් (Members) බඳවා ගැනීමට බල කිරීම

නියම ආයෝජනයකදී ඔබට ලාභ ලැබෙන්නේ අදාළ ව්‍යාපාරයේ දියුණුව මතයි. නමුත් පිරමීඩ ජාවාරමකදී ඔබට කොන්දේසියක් දානවා "ඔයාට ලාභ ගන්න නම්, තව දෙන්නෙක්ව මේකට සම්බන්ධ කරන්න ඕනෑ" කියලා. මෙහිදී ඇත්තටම සිදුවන්නේ ව්‍යාපාරයක් නොව, අලුතින් එකතු වන අයගේ සල්ලි අරගෙන, පරණ අයට ලාභය ලෙස පෙන්වා බෙදා දීමයි. අලුත් අය එකතු වීම නැවතුණු දාට, මුළු සමාගමම අතුරුදහන් වේ.

3. ව්‍යාපාරය කරන්නේ කුමක්දැයි පැහැදිලි නොවීම

ඔවුන් ඔබට විශාල හෝටල් වල පවත්වන රැස්වීම් පෙන්වයි, සුඛෝපභෝගී වාහන වලින් එන නායකයින් පෙන්වයි. නමුත් "මේ සමාගම සල්ලි හොයන්නේ හරියටම මොනවා විකුණලාද?" කියා ඇසූ විට ඔවුන්ට පැහැදිලි පිළිතුරක් නැත. ඔවුන් භාවිතා කරන්නේ සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට නොතේරෙන අමාරු වචනයි (Cloud Mining, Blockchain Arbitrage වැනි). ඔබට නොතේරෙන දේක කිසිදිනෙක මුදල් ආයෝජනය නොකරන්න.

ඇයි මිනිස්සු මේවාට අහුවෙන්නේ?

මෙයට ප්‍රධාන හේතු දෙකක් ඇත: කෑදරකම සහ නොඉවසිලිමත්කම. මිනිසුන්ට අවශ්‍ය ඉක්මනින් පොහොසත් වීමටයි. වංචාකරුවන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නේ ඔබේ ඒ දුර්වලතාවයයි. බොහෝ විට මෙවැනි ජාවාරම් ඔබ වෙත රැගෙන එන්නේ ඔබ ඉතාම විශ්වාස කරන මිතුරෙකු හෝ ඥාතියෙකු විය හැක. ඔවුන්ද ඒ වන විටත් වංචාවට හසුවී ඇති බව ඔවුන්වත් නොදනී.

අවසාන නිගමනය

සාර්ථකත්වය සඳහා කෙටි පාරවල් (Shortcuts) නැත. ධනය ගොඩනැගිය යුත්තේ කාලය, ඉවසීම සහ නිවැරදි ආයෝජන මූලධර්ම හරහා පමණි. මහ බැංකුවේ (CBSL) නියාමනය යටතේ නොමැති කිසිදු ආයතනයකට ඔබේ මුදල් ලබාදීමෙන් වළකින්න.

---

"කෙටි කාලයකින් කිසිදු මහන්සියකින් තොරව ඔබව කෝටිපතියෙක් කරන බව යම් අයෙක් පවසනවා නම්, ඔහු ඒ උත්සාහ කරන්නේ ඔබේ මුදල් වලින් ඔහුව කෝටිපතියෙක් කරගැනීමටයි."

වයසට ගිය පසු දරුවන් මත යැපීම නවත්වමු: කලින්ම විශ්‍රාම යන F.I.R.E. (Financial Independence, Retire Early) රහස

වයසට ගිය පසු දරුවන් මත යැපීම නවත්වමු: කලින්ම විශ්‍රාම යන F.I.R.E. (Financial Independence, Retire Early) රහස

අපේ සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් සිතාගෙන සිටින්නේ "විශ්‍රාම යෑම" යනු වයස අවුරුදු 55 හෝ 60 දක්වාම එකම රැකියාවක කරකැවී, ඉන්පසු ලැබෙන සොච්චම් පෙන්ෂන් එකකින් හෝ ඊපීඑෆ් (EPF) මුදලකින් අමාරුවෙන් ජීවිතයේ අවසන් කාලය ගත කිරීම කියාය. එසේත් නැතිනම් වයසට ගිය පසු සම්පූර්ණයෙන්ම තම දරුවන් මත යැපීමයි. නමුත් දරුවන්ටද ඔවුන්ගේම පවුල් බරක් ඇති විට, එය ඔවුන්ටද විශාල පීඩනයකි.

නමුත් අද ලෝකයේ මිනිසුන් වයස 60 වෙනතුරු රැකියාවල හිරවී සිටීමට සූදානම් නැත. ඔවුන් වයස 40 දී හෝ 45 දී තමන්ගේම කැමැත්තෙන් රැකියාවෙන් විශ්‍රාම ගෙන ලෝකය වටේ යමින් නිදහසේ ජීවත් වේ. මේ අපූරු සංකල්පය හැඳින්වෙන්නේ F.I.R.E. (Financial Independence, Retire Early) යනුවෙනි. අද අපි බලමු මේ රහස කුමක්ද කියා.

මොකක්ද මේ F.I.R.E. කියන්නේ?

මූල්‍ය නිදහස (Financial Independence) යනු සරලවම මෙයයි: ඔබගේ මාසික ජීවන වියදම, ඔබගේ ආයෝජන වලින් ලැබෙන අක්‍රීය ආදායමෙන් (Passive Income - එනම් පොලිය, කුලිය හෝ ලාභාංශ) සම්පූර්ණයෙන්ම පියවෙන්නේ නම්, ඔබ මූල්‍යමය වශයෙන් නිදහස් පුද්ගලයෙකි. ඉන්පසු ඔබට මුදල් ඉපයීම සඳහා රැකියාවකට යාම අනිවාර්ය නැත. ඔබ වැඩ කරන්නේ නම් ඒ මුදල් බලාපොරොත්තුවෙන් නොව ඔබේ කැමැත්තටය.

ඔබට කොපමණ මුදලක් අවශ්‍යද? (ලෝක ප්‍රකට 4% නීතිය)

මෙය තීරණය කිරීම සඳහා මූල්‍ය ලෝකයේ භාවිතා වන ඉතාම සාර්ථක සහ ගණිතමය වශයෙන් ඔප්පු කරන ලද නීතියක් ඇත. එය 4% නීතිය (The 4% Rule) හෝ 25 ගුණයේ නීතිය (Rule of 25) ලෙස හැඳින්වේ.

25 ගුණයේ නීතිය ගණනය කරන්නේ මෙහෙමයි:

1. පළමුව, ඔබ අවුරුද්දක් සතුටින් ජීවත් වීමට අවශ්‍ය මුළු මුදල කොපමණදැයි ගණනය කරන්න. (උදාහරණයක් ලෙස: මාසයකට රු. 100,000 ක් අවශ්‍ය යැයි සිතමු. එවිට වසරකට රු. 1,200,000 කි).

2. ඉන්පසු එම වාර්ෂික වියදම 25 න් ගුණ කරන්න.
රු. 1,200,000 x 25 = රුපියල් මිලියන 30 (රු. 30,000,000)

ඔබගේ ආයෝජන ගිණුම්වල (ස්ථාවර තැන්පතු, භාණ්ඩාගාර බිල්පත්, කොටස් වෙළඳපොළ) රුපියල් මිලියන 30ක මුදලක් එකතු වූ දාට, ඔබට රැකියාවෙන් සමුගෙන ගෙදරට වී නිදහසේ ජීවත් විය හැක. මන්ද, එම මුදලින් වාර්ෂිකව ලැබෙන පොලිය පමණක් (4% ක ප්‍රතිලාභයක් ලෙස සැලකුවත්) ඔබේ වාර්ෂික වියදම පියවීමට සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රමාණවත් වන බැවිනි.

කෙටි කාලයකින් මේ ඉලක්කයට යන්නේ කොහොමද?

තරුණ වයසේදීම (අවුරුදු 40-45 වන විට) මෙම F.I.R.E. ඉලක්කයට ළඟා වූ අය අනුගමනය කළ ප්‍රධාන පුරුදු 2ක් තිබේ.

• ආක්‍රමණශීලී ඉතිරිකිරීම (Aggressive Saving): සාමාන්‍ය මිනිසුන් ඉතිරි කරන්නේ තම ආදායමෙන් 10%ක් පමණ වුවද, F.I.R.E. ඉලක්කය වෙත යන අය තම අත්‍යවශ්‍ය නොවන වියදම් සියල්ල කපා හැර, ආදායමෙන් 40% ක් හෝ 50% ක්ම ඉතිරි කර ආයෝජනය කරති.
• ජීවන මට්ටම එකම තැනක තබා ගැනීම (Avoiding Lifestyle Inflation): පඩිය වැඩි වන විට හෝ අමතර ආදායම් ලැබෙන විට ඔවුන් නව වාහන ගැනීමට හෝ මිල අධික ඇඳුම් ගැනීමට නොයයි. ඔවුන් පෙර ජීවත් වූ සරල විදිහටම ජීවත් වෙමින්, වැඩිපුර ලැබුණු සියලුම මුදල් ආයෝජන වලට යොමු කරයි.

අවසාන නිගමනය

විශ්‍රාම යෑම යනු වයස මත පදනම් වූවක් නොවේ; එය ඔබගේ බැංකු ගිණුමේ ඇති මුදල මත පදනම් වූවකි. දරුවන්ගේ අනාගතය වෙනුවෙන් යුතුකම් ඉටු කරනවා සේම, ඔබේ අනාගතය වෙනුවෙන් අද සිටම සැලසුම් කරන්න.

---

"සැබෑ ධනවත්කම යනු ඔබට අවශ්‍ය ඕනෑම දෙයක් මිලදී ගැනීමට ඇති හැකියාව නොවේ; එය ඔබට අවශ්‍ය නැති දේවල් කිරීමෙන් වැළකී සිටීමට ඇති නිදහසයි."

මාසික බජට් එක කඩාවැටෙන්න නොදී 'දන්නා වියදම්' වලට මුහුණ දෙමු: Sinking Funds (ඉලක්කගත අරමුදල්) ක්‍රමය

මාසික බජට් එක කඩාවැටෙන්න නොදී 'දන්නා වියදම්' වලට මුහුණ දෙමු: Sinking Funds (ඉලක්කගත අරමුදල්) ක්‍රමය

අපි කොච්චර පරිස්සමෙන් මාසික බජට් එකක් හැදුවත්, අවුරුද්දේ සමහර මාස වලට එනකොට ඒ බජට් එක සම්පූර්ණයෙන්ම කඩාගෙන වැටෙනවා. වාහනේ ඉන්ෂුවරන්ස් (Insurance) එක ගෙවන්න එනකොට, දරුවන්ගේ ඊළඟ අවුරුද්දේ පාසල් පොත් ගන්න එනකොට, එහෙමත් නැත්නම් දෙසැම්බර් මාසයේ උත්සව වියදම් සහ විනෝද ගමන් එනකොට අපිට එකපාරටම ලොකු මුදලක් අවශ්‍ය වෙනවා. මේවා අසනීපයක් වගේ "හදිසි" දේවල් නෙවෙයි, අපි එනවා කියලා කල්තියාම දන්න දේවල්.

මේ ලොකු වියදම් ආවම බොහෝ දෙනෙක් කරන්නේ ක්‍රෙඩිට් කාඩ් එක පාවිච්චි කරන එක හරි, ණය වෙන එක හරි. නමුත් මේ ප්‍රශ්නයට ලෝකයේ තියෙන සාර්ථකම සහ සරලම විසඳුම තමයි "Sinking Funds" එහෙමත් නැත්නම් "ඉලක්කගත අරමුදල්" නිර්මාණය කිරීම.

Sinking Fund එකක් කියන්නේ මොකක්ද?

සරලවම කිව්වොත්, අනාගතයේදී පැමිණෙන බව නිශ්චිතවම දන්නා විශාල වියදමක් සඳහා, වර්තමානයේ සිට සෑම මාසයකම කුඩා මුදලක් වෙන් කර තැබීමයි. මෙය හරියටම විශාල ගලක් කුඩා කැබලි වලට කඩා ඉවත් කරනවා හා සමානයි.

ප්‍රායෝගික උදාහරණයක් බලමු:

ඔබේ වාහනයේ වාර්ෂික රක්ෂණය (Insurance) සහ ආදායම් බලපත්‍රය සඳහා සෑම වසරකම ජනවාරි මාසයේදී රුපියල් 60,000 ක් වැය වෙනවා යැයි සිතන්න. ජනවාරි මාසයේ එකපාරටම රු. 60,000 ක් සෙවීම ඉතා අමාරුයි.

නමුත් ඔබ ඒ සඳහා "Sinking Fund" එකක් හදනවා නම්, ඔබ කරන්නේ එම 60,000 මාස 12 න් බෙදා, සෑම මාසයකම ඔබේ පඩියෙන් රුපියල් 5,000 ක් ඒ සඳහා වෙනම වෙන් කර තැබීමයි. ජනවාරි මාසය එනකොට කිසිම අමාරුවක් නැතිව ඔබේ අතේ අදාළ මුදල සම්පූර්ණයෙන්ම තිබෙනවා!

හදිසි අරමුදලයි (Emergency Fund), ඉලක්කගත අරමුදලයි (Sinking Fund) දෙකක්ද?

ඔව්, මේ දෙක සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් අරමුදල් දෙකක්.

• Emergency Fund: මෙය පාවිච්චි කරන්නේ බලාපොරොත්තු නොවන කරදරයකදී පමණි (අසනීපයක්, රැකියාව අහිමි වීමක්).
• Sinking Fund: මෙය පාවිච්චි කරන්නේ ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම එන බව දන්නා වියදම් සහ ආශාවන් සඳහාය (වාහන සර්විස් කිරීම්, අලුත් දුරකථනයක් ගැනීම, නිවස පේන්ට් කිරීම).

Sinking Funds සාර්ථකව පවත්වාගෙන යන්නේ කොහොමද?

1. ඔබේ අරමුණු ලියාගන්න:
ඉදිරි මාස 12 ඇතුළත ඔබට පැමිණෙන ලොකු වියදම් මොනවාදැයි කොළයක ලියන්න. ඊට අදාළ මුදල මාස ගණනින් බෙදා මාසිකව වෙන් කළ යුතු මුදල ගණනය කරන්න.

2. වෙනම ගිණුම් හෝ ලියුම් කවර භාවිතා කරන්න:
මෙම මුදල් ඔබ එදිනෙදා වියදම් කරන (ATM කාඩ් පත ඇති) ගිණුමේ තබාගන්න එපා. ඒ සඳහා වෙනම බැංකු ගිණුමක් විවෘත කරන්න. එසේ නැතිනම්, නිවසේ ආරක්ෂිතව ලියුම් කවර කිහිපයක ("වාහනයට", "නිවාඩුවට", "උත්සව සඳහා" ලෙස නම් කර) මාසිකව මුදල් වෙන් කර තබන්න.

---

"වියදම් කිරීමට මුදල් නොමැති වීම ප්‍රශ්නයක් නොවේ; ප්‍රශ්නය වන්නේ පැමිණෙන වියදම් සඳහා කල්තියා සැලසුම් නොකිරීමයි. අනාගතය සැලසුම් කරන තැනැත්තා කිසිදා ණයකරුවෙකු වන්නේ නැත."

මාසෙ අන්තිමට ඉතිරි කරන්න සල්ලි නැද්ද? බැබිලෝනියේ ධනවතුන්ගේ "මුලින්ම ඔබට ගෙවන්න" (Pay Yourself First) රහස

මාසෙ අන්තිමට ඉතිරි කරන්න සල්ලි නැද්ද? බැබිලෝනියේ ධනවතුන්ගේ "මුලින්ම ඔබට ගෙවන්න" (Pay Yourself First) රහස

පඩිය ගත්තු ගමන් ඔබ මුලින්ම කරන්නේ මොකක්ද? විදුලි බිල ගෙවනවා, වතුර බිල ගෙවනවා, ගෙවල් කුලී ගෙවනවා, කඩේ ණය බේරනවා නේද? ඊට පස්සේ ඉතිරි වෙන මුදලින් කෑම බීම අරගෙන, මාසෙ අන්තිමට ඉතිරි වෙන මුදල බැංකුවේ දාන්න හිතාගෙන ඉන්නවා. හැබැයි ඇත්තම කතාව තමයි, මාසෙ අන්තිම වෙනකොට කවදාවත් ඉතිරි කරන්න සල්ලි ඉතුරු වෙන්නේ නැහැ.

මෙතන තියෙන වැරැද්ද මොකක්ද? ඔබ විදුලිබල මණ්ඩලයට ගෙව්වා, කඩේ මුදලාලිට ගෙව්වා, ගෙදර අයිතිකාරයාට ගෙව්වා... හැබැයි මහන්සි වෙලා වැඩ කරපු "ඔබට" ගෙවාගන්න සල්ලි ඉතිරි වුණේ නැහැ. ලෝකයේ සිටින ධනවතුන් කිසිදිනෙක මෙම වැරැද්ද කරන්නේ නැත. ඔවුන් අනුගමනය කරන රන්වන් නීතිය තමයි "Pay Yourself First" (මුලින්ම ඔබට ගෙවන්න) කියන සංකල්පය.

"මුලින්ම ඔබට ගෙවනවා" කියන්නේ මොකක්ද?

ලෝක ප්‍රකට "The Richest Man in Babylon" පොතේ සඳහන් වන ප්‍රධානම නීතියක් තමයි "ඔබ උපයන දෙයින් කොටසක් ඔබට අයිති විය යුතුයි" යන්න. එහි මූලික අර්ථය නම්, ඔබේ ආදායම ලැබුණු වහාම, වෙන කිසිදු බිලක් ගෙවීමට පෙර, ඔබේ අනාගතය වෙනුවෙන් යම් ප්‍රතිශතයක් (අවම වශයෙන් 10% ක් වත්) වෙනම ඉතිරිකිරීමේ ගිණුමකට හෝ ආයෝජනයකට වෙන් කළ යුතු බවයි.

ඉන්පසුව, ඔබ මාසය පුරා ඔබේ අත්‍යවශ්‍ය වියදම් කළමනාකරණය කරගත යුත්තේ අර මුදල ඉවත් කළ පසු ඉතිරි වන 90% ක මුදලිනි.

ඇයි මේ ක්‍රමය මෙතරම් සාර්ථක?

සුප්‍රකට පාකින්සන් නියමයට (Parkinson's Law) අනුව, "අපට කොතරම් මුදල් ලැබුණත්, ඒ මුදල වියදම් කිරීමට සරිලන සේ අපගේ අවශ්‍යතා ස්වයංක්‍රීයවම ප්‍රසාරණය වේ". ඒ නිසා මුදල් ඉතිරි වනතුරු බලා සිටියහොත් එය කිසිදාක සිදු නොවේ. නමුත් ඔබ මුලින්ම මුදලක් වෙන් කළ විට, ඉතිරි වන මුදලට අනුව ජීවත් වීමට ඔබේ මොළය ස්වයංක්‍රීයවම හැඩගැසේ.

ප්‍රායෝගිකව මෙය කරන්නේ කෙසේද? (පියවර 3ක්)

1. ප්‍රතිශතයක් තීරණය කරන්න:
ඔබේ මාසික ආදායමෙන් ඔබේ අනාගතය සඳහා වෙන් කරන ප්‍රතිශතය තීරණය කරන්න. එය 10%, 15% හෝ 20% විය හැක. රු. 100,000 ක් උපයන කෙනෙකුට 10% ක් යනු රු. 10,000 කි.

2. ස්වයංක්‍රීය කරන්න (Automate it):
ඔබට පඩිය ලැබෙන ගිණුමෙන් වෙනත් ඉතිරිකිරීමේ ගිණුමකට, පඩිය වැටෙන දිනට පසු දිනම අර නියමිත මුදල ස්වයංක්‍රීයවම මාරු වන පරිදි (Standing Order එකක්) බැංකුවට උපදෙස් දෙන්න. එවිට ඔබ මුදල් ඉතිරි කිරීමට මතක තබාගත යුතු නැත. එය ඉබේම සිදුවේ.

3. ඒ මුදල අමතක කර දමන්න:
මෙලෙස වෙන් කරන මුදල ඔබගේ "හදිසි අරමුදල" හෝ "ආයෝජන" සඳහා පමණක් යොදවන්න. නව දුරකථන මිලදී ගැනීමට හෝ විනෝද ගමන් යාමට කිසිදිනෙක එම මුදල භාවිතා නොකරන්න. ඒ මුදල නැති බව සිතා ජීවත් වන්න.

අවසාන නිගමනය

ඔබේ අනාගතය වෙනුවෙන් ගෙවීමට කිසිවෙකුත් එන්නේ නැත. එය කළ යුත්තේ ඔබමය. බිල්පත් ගෙවීමට පෙර "ඔබට මුලින්ම ගෙවාගන්න" පුරුදු වන්න. එය ඔබේ මූල්‍ය නිදහස කරා යන ගමනේ වේගය දෙගුණ තෙගුණ කරනු ඇත.

---

"ඔබේ වියදම් වලින් පසු ඉතිරි වන දේ ඉතිරි නොකරන්න. ඒ වෙනුවට, මුලින්ම ඉතිරි කර, පසුව ඉතිරි වන දේ පමණක් වියදම් කරන්න."
- ලෝක ප්‍රකට ආයෝජක වොරන් බෆට් (Warren Buffett)

ක්‍රෙඩිට් කාඩ් (Credit Card) එකක් කියන්නේ ආශිර්වාදයක්ද? ශාපයක්ද? ණය උගුලෙන් බේරී එයින් ලාභ ලබන රහස්

ක්‍රෙඩිට් කාඩ් (Credit Card) එකක් කියන්නේ ආශිර්වාදයක්ද? ශාපයක්ද? ණය උගුලෙන් බේරී එයින් ලාභ ලබන රහස්

අපේ සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් ක්‍රෙඩිට් කාඩ් එකක් ගන්න බියක් දක්වනවා. "ක්‍රෙඩිට් කාඩ් ගත්තොත් සදාකාලික ණයකාරයෙක් වෙනවා" කියන එක තමයි බොහෝ දෙනාගේ මතය. ඔව්, මූල්‍ය විනයක් නොමැති කෙනෙකුට එය සම්පූර්ණ ඇත්තක්. නමුත් ඔබ දන්නවාද ලෝකයේ සිටින ධනවතුන් කිසිදිනෙක ඔවුන්ගේ අතේ ඇති මුදල් (Debit Cards හෝ Cash) වියදම් නොකරන බව? ඔවුන් සැමවිටම භාවිතා කරන්නේ Credit Cards ය.

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පතක් යනු හරියට අතිශය මුවහත් පිහියක් වැනිය. දක්ෂ කෝකියෙකුගේ අතට පත්වූ විට එයින් රසවත් කෑමක් පිළියෙල කළ හැක. නමුත් කුඩා දරුවෙකුගේ අතට පත්වූ විට එයින් විශාල අනතුරක් සිදුවේ. අද අපි බලමු මේ "පිහිය" නිවැරදිව පාවිච්චි කරන්නේ කොහොමද කියලා.

බැංකු ඔබෙන් මුදල් ගරාගන්නා ප්‍රධානතම උගුල: "අවම ගෙවුම" (Minimum Payment)

ඔබ රුපියල් ලක්ෂයක් ක්‍රෙඩිට් කාඩ් එකෙන් වියදම් කළ විට, මාසය අවසානයේ එන බිල්පතේ (Statement) සඳහන් වෙනවා "අවම ගෙවුම රු. 5000 යි" කියලා. බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ මේ 5000 ගෙව්වාම ප්‍රශ්නය ඉවරයි කියාය. නමුත් ඔබ එම අවම ගෙවුම පමණක් ගෙවුවහොත්, ඉතිරි රුපියල් 95,000 සඳහා බැංකුව 28% - 30% ක පමණ දැවැන්ත වාර්ෂික පොලියක් අය කිරීම ආරම්භ කරයි. ඔබ සදාකාලික ණය උගුලක හිරවන්නේ එතැනිනි.

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පතක් ආරක්ෂිතව භාවිතා කිරීමේ රන්වන් නීති 3:

නීතිය 1: සැමවිටම සම්පූර්ණ මුදල (Full Balance) ගෙවන්න

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පතක් යනු ඔබට නැති සල්ලි වියදම් කිරීමට ඇති ක්‍රමයක් නොවේ. ඔබ මිලදී ගන්නා දේ සඳහා ගෙවීමට අදාළ මුදල ඒ මොහොතේ ඔබේ සාමාන්‍ය බැංකු ගිණුමේ තිබිය යුතුමය. දින 45ක සහන කාලය (Grace Period) අවසන් වීමට පෙර, බිල්පතේ ඇති සම්පූර්ණ මුදලම ශතයක්වත් ඉතිරි නොකර ගෙවා දමන්න. එවිට බැංකුවට ඔබෙන් එක රුපියලක හෝ පොලියක් අය කළ නොහැක.

නීතිය 2: කිසිදිනෙක ATM යන්ත්‍ර වලින් මුදල් (Cash) නොගන්න

Credit Card එකක් සාදා ඇත්තේ භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගැනීම සඳහා පේමන්ට් කිරීමට පමණි. හදිසියකටවත් ඔබ Credit Card එක දමා ATM යන්ත්‍රයකින් මුදල් ගත්තොත් (Cash Advance), ඔබ මුදල් ගත් තත්පරයේ සිටම එදිනෙදාට ඉහළ පොලියක් එකතු වීම ආරම්භ වේ. එය ඉතාමත් පාඩුදායක ක්‍රියාවකි.

නීතිය 3: ණය සීමාවෙන් 30% කට වඩා භාවිතා නොකරන්න

ඔබේ කාඩ්පතේ සීමාව (Credit Limit) රුපියල් ලක්ෂයක් නම්, මාසයකට රුපියල් 30,000 කට වඩා එයින් වියදම් නොකිරීමට වගබලා ගන්න (Credit Utilization Ratio). ඔබ නිතරම කාඩ්පතේ සීමාව සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් වනතුරු භාවිතා කරන්නේ නම්, මූල්‍ය ආයතන සිතන්නේ ඔබ මුදල් අතින් දැඩි අපහසුතාවයකින් සිටින (Desperate) අයෙකු බවයි. මෙය අනාගතයේදී ඔබට නිවාස ණයක් වැනි දෙයක් ගැනීමේදී (CRIB වාර්තාවට) නරකට බලපායි.

අපි ක්‍රෙඩිට් කාඩ් එකකින් ලාභ ලබන්නේ කොහොමද?

ඔබ ඉහත කී නීති වලට අනුව සම්පූර්ණ මුදල නියමිත දිනට ගෙවනවා නම්, කාඩ්පතෙන් ඔබට ලැබෙන්නේ අතිවිශාල වාසි ප්‍රමාණයකි:

• Cashbacks සහ රිවෝඩ්ස් (Rewards): ඔබ වියදම් කරන සෑම මුදලකටම ලකුණු එකතු වන අතර, පසුව ඒවායින් නොමිලේ බඩු මිලදී ගත හැක.
• සුවිශේෂී වට්ටම් (Discounts): සුපිරි වෙළඳසැල්, රෝහල්, හෝටල්, සහ ඇඳුම් පැළඳුම් සඳහා සාමාන්‍ය මුදල් ගෙවන අයට වඩා 20% - 30% ක දැවැන්ත වට්ටම් කාඩ්පත් හිමියන්ට හිමිවේ.
• ආරක්ෂාව: අන්තර්ජාලයෙන් යමක් මිලදී ගැනීමේදී වංචාවක් සිදුවුවහොත්, Debit card එකක් මෙන් නොව Credit card එකකදී ගෙවීම් අවලංගු කර ඔබේ මුදල් නැවත ලබාගැනීමට පහසුකම් ඇත (Chargeback).

---

"ණය කාඩ්පතක් යනු මුදල් නොවේ, එය මුදල් කළමනාකරණය කිරීමේ මෙවලමක් පමණි. ඔබ කාඩ්පත පාලනය නොකළහොත්, අනාගතයේදී එය විසින් ඔබව පාලනය කරනු ඇත."

ධනවතුන් තවත් ධනවත් වෙන්නෙත්, සාමාන්‍ය මිනිසුන් දුප්පත් වෙන්නෙත් ඇයි? 'වත්කම්' සහ 'බැරකම්' අතර රහස

ධනවතුන් තවත් ධනවත් වෙන්නෙත්, සාමාන්‍ය මිනිසුන් දුප්පත් වෙන්නෙත් ඇයි? 'වත්කම්' සහ 'බැරකම්' අතර රහස

අපි හැමෝම උදේ ඉඳන් රෑ වෙනකල් මහන්සි වෙලා වැඩ කරන්නේ සල්ලි හම්බකරන්න. නමුත් සමහර අය කොච්චර සල්ලි හෙව්වත් මාසෙ අන්තිමට අතේ සතේ නෑ. තවත් සමහර අය කාලයත් එක්ක තව තවත් පොහොසත් වෙනවා. මේකට හේතුව වාසනාවවත්, පඩියේ ප්‍රමාණයවත් නෙවෙයි. මේකට එකම හේතුව ඔවුන් උපයන මුදල් වියදම් කරන්නේ "වත්කම්" (Assets) වලටද, නැත්නම් "බැරකම්" (Liabilities) වලටද කියන කාරණාවයි.

ලෝකයේ වැඩියෙන්ම අලෙවි වූ මූල්‍ය උපදේශන ග්‍රන්ථයක් වන රොබට් කියෝසාකිගේ "Rich Dad Poor Dad" (පොහොසත් තාත්තා සහ දුප්පත් තාත්තා) පොතේ මේ ගැන ඉතා සරලව පැහැදිලි කර තිබෙනවා. අද අපි ඒ සරල රහස හරියටම තේරුම් ගනිමු.

වත්කමක් (Asset) කියන්නේ මොකක්ද?

සරලම නිර්වචනය තමයි: "වත්කමක් යනු ඔබේ සාක්කුවට මුදල් ගෙන එන ඕනෑම දෙයකි." ඔබ නිදාගෙන සිටියත්, වැඩ නොකළත් මේවායින් ඔබට ආදායමක් ලැබෙනවා.

• කුලියට දීම සඳහා මිලදී ගත් නිවසක් හෝ කඩකාමරයක්.
• ලාභාංශ (Dividends) ගෙවන සමාගමක කොටස් (Shares).
• පොලියක් ලැබෙන ස්ථාවර තැන්පතු (Fixed Deposits) හෝ භාණ්ඩාගාර බිල්පත්.
• ඔබේ සක්‍රීය මැදිහත්වීමක් නැතුව දුවන ව්‍යාපාරයක් හෝ යූටියුබ් නාලිකාවක්.

බැරකමක් (Liability) කියන්නේ මොකක්ද?

මෙහි නිර්වචනය තමයි: "බැරකමක් යනු ඔබේ සාක්කුවෙන් මුදල් පිටතට ඇද ගන්නා ඕනෑම දෙයකි." මේවා නඩත්තු කිරීමට ඔබට නිතරම මුදල් වැය කිරීමට සිදුවේ.

• ඔබ පාවිච්චියට ගත් අලුත්ම වාහනය (මේ සඳහා ණය වාරික, ඉන්ධන, රක්ෂණ සහ නඩත්තු වියදම් දිගටම දැරිය යුතුයි. වසර කිහිපයකින් එහි වටිනාකමත් අඩුවේ).
• අනාවශ්‍ය ලෙස භාවිතා කළ ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත්.
• ලොකු මුදලක් දී මිලදී ගත් අලුත්ම ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය (මෙයින් මුදල් ඉපයීමක් නොකරන්නේ නම්).

මිනිසුන්ව මුළා කරන ලොකුම බොරුව: "ඔබ ජීවත් වන නිවස"

බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ තමන් ලක්ෂ ගණනක් ණය වී සාදන, තමන් ජීවත් වන නිවස තම ජීවිතයේ ඇති ලොකුම "වත්කම" කියාය. නමුත් රොබට් කියෝසාකි පවසන්නේ ඔබ ජීවත් වන නිවස බොහෝවිට බැරකමක් (Liability) බවයි. මන්ද, එයට කුලියක් නොලැබෙන අතර, විදුලි බිල්, ජල බිල්, බැංකු ණය වාරික සහ අලුත්වැඩියා වියදම් ලෙස ඔබේ සාක්කුවෙන් මුදල් එළියට ඇදීම දිගටම සිදුකරයි.

පොහොසතුන්ගේ රහස මෙයයි:

සාමාන්‍ය මිනිසුන් පඩිය ලැබුණු ගමන් කරන්නේ තමන්ට පෙනුමක් ලබාදෙන "බැරකම්" මිලදී ගැනීමයි (අලුත් දුරකථන, වාහන). නමුත් සැබෑ ධනවතුන් කරන්නේ මුලින්ම තමන්ගේ ආදායමෙන් "වත්කම්" (Assets) මිලදී ගැනීමයි. ඉන්පසු එම වත්කම් වලින් ලැබෙන ලාභයෙන් (පොලියෙන් හෝ කුලියෙන්) ඔවුන් තමන්ට අවශ්‍ය සුඛෝපභෝගී දේවල් මිලදී ගනී.

ඔබටත් මූල්‍ය නිදහස ලබාගැනීමට අවශ්‍ය නම් අද සිටම ඔබේ වියදම් "බැරකම්" වලින් "වත්කම්" දෙසට හරවන්න.

---

"ධනවතුන් වත්කම් (Assets) මිලදී ගනී. දුප්පතුන්ට ඇත්තේ වියදම් පමණි. මධ්‍යම පාන්තිකයන් තමන් වත්කම් යැයි සිතාගෙන බැරකම් (Liabilities) මිලදී ගනී."
- රොබට් කියෝසාකි (Rich Dad Poor Dad)

සැබෑ පොහොසතෙක් වෙන්න නම් බඩු එකතු කරන එක නවත්වන්න: මූල්‍ය නිදහස ගෙනෙන 'මිනිමලිසම්' (Minimalism) කලාව

සැබෑ පොහොසතෙක් වෙන්න නම් බඩු එකතු කරන එක නවත්වන්න: මූල්‍ය නිදහස ගෙනෙන 'මිනිමලිසම්' (Minimalism) කලාව

අපේ සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් හිතාගෙන ඉන්නේ "සාර්ථකත්වය" කියන්නේ ලොකු ගෙවල්, වාහන කිහිපයක්, සහ කාමර පිරෙන්න බඩු භාණ්ඩ තියෙන එකට කියලයි. හැබැයි ඇත්තටම ඒ දේවල් වලින් වෙන්නේ අපේ ජීවිතේට තවත් ආතතියක් (Stress) එකතු වෙන එක විතරයි. ලෝකයේ දියුණුම රටවල මිනිසුන් දැන් අලුත් ජීවන රටාවකට පුරුදු වෙලා ඉන්නවා. ඒ තමයි "මිනිමලිසම්" (Minimalism) එහෙමත් නැත්නම් අල්පේච්ඡතාවය / සරලවාදය.

මිනිමලිසම් කියන්නේ මුකුත්ම නැතුව දුප්පත් විදිහට ජීවත් වෙන එක නෙවෙයි. ඉන් අදහස් වෙන්නේ "තමන්ට සැබැවින්ම වටිනාකමක් එකතු කරන, අත්‍යවශ්‍ය දේවල් පමණක් තබාගෙන අනවශ්‍ය සියල්ල ජීවිතයෙන් අයින් කිරීමයි". අපි බලමු මේ අපූරු සංකල්පය ඔබේ මුදල් පසුම්බිය තර කරන්නේ කොහොමද කියලා.

බඩු භාණ්ඩ අඩු වෙනකොට සල්ලි ඉතිරි වෙන්නේ කොහොමද?

1. නඩත්තු වියදම් (Maintenance Cost) සම්පූර්ණයෙන්ම අඩුවේ

අපි මිලදී ගන්නා සෑම භාණ්ඩයකටම "මිලදී ගන්නා මුදලට" අමතරව "නඩත්තු මුදලක්" තිබෙනවා. ලොකු ගෙයක් හැදුවොත් එය පිරිසිදු කරන්න, තීන්ත ගාන්න, විදුලියට විශාල මුදලක් යනවා. අනවශ්‍ය උපකරණ, වාහන තිබෙන විට ඒවායේ සර්විස් කිරීම්, අලුත්වැඩියාවන් වලට ඔබේ මාසික පඩියෙන් ලොකු කොටසක් වැය වෙනවා. අත්‍යවශ්‍ය දේවල් පමණක් තබා ගැනීමෙන් මේ සැඟවුණු වියදම් සියල්ලම නතර වෙනවා.

2. ගුණාත්මකභාවය (Quality over Quantity)

සරල ජීවිතයකට හුරු වූ කෙනෙක් බාල සපත්තු කුට්ටම් 5ක් මිලදී ගන්නේ නැහැ. ඒ වෙනුවට ඉතාමත් ගුණාත්මක, කල්පවතින එක සපත්තු කුට්ටමක් පමණක් මිලදී ගන්නවා. බැලූ බැල්මට එය මිලෙන් වැඩි වුවත්, දිගුකාලීනව බලන විට එයින් විශාල මුදලක් ඉතිරි වෙනවා.

අදම ආරම්භ කරන්න පුළුවන් ප්‍රායෝගික පුරුදු 2ක්:

"එකක් ඇතුළට - එකක් එළියට" නීතිය (One In, One Out Rule):
ඔබ අද අලුතින් ඇඳුමක් මිලදී ගත්තා නම්, ඔබේ අල්මාරියේ ඇති පරණ ඇඳුමක් ඉන් ඉවත් කර අසරණ කෙනෙකුට ලබා දෙන්න. මෙය ඕනෑම භාණ්ඩයකට ආදේශ කරන්න. එවිට කිසිදාක නිවසේ අනවශ්‍ය බඩු ගොඩගැසෙන්නේ නැත.

දින 30ක අස්කිරීමේ අභියෝගය (Decluttering):
ඔබේ නිවසේ, කාමරයේ මාස 6කින් වත් පාවිච්චි නොකළ දේවල් කොතරම් ඇත්දැයි සොයා බලන්න. පරණ ඉලෙක්ට්‍රොනික් බඩු, ඇඳුම්, පොත්පත් මේ අතර විය හැක. මේවා ikman.lk වැනි අඩවියක හෝ වෙනත් තැනකට විකුණා දමන්න. එයින් ලැබෙන මුදලින් ඔබේ හදිසි අරමුදල (Emergency fund) තර කරගන්න.

අවසාන වශයෙන්...

අපිට අවශ්‍ය ඇත්තටම "බඩු" නොව, ඒ හරහා ලැබෙන "අත්දැකීම්" ය. ප්ලාස්ටික් බඩු ගොඩක් එක්රැස් කරනවා වෙනුවට, ඒ මුදල් ඉතිරි කර පවුලේ අයත් එක්ක විනෝද චාරිකාවක් යන්න, ලස්සන මතකයන් හදාගන්න. එය ඔබේ ජීවිතයට කවදාවත් නොමැකෙන වටිනාකමක් එකතු කරාවි.

---

"සැබෑ ධනවත්කම යනු විශාල දේවල් ප්‍රමාණයක් අයිති කරගෙන සිටීම නොව, අපගේ අවශ්‍යතාවයන් අවම කරගැනීමයි."
- එපික්ටීටස් (Epictetus - ග්‍රීක දාර්ශනික)

සල්ලි අතේ තියාගන්නම බැරිද? අනවශ්‍ය වියදම් සහ 'ක්ෂණික මිලදී ගැනීම්' නතර කරන මනෝවිද්‍යාත්මක රහස්

සල්ලි අතේ තියාගන්නම බැරිද? අනවශ්‍ය වියදම් සහ 'ක්ෂණික මිලදී ගැනීම්' නතර කරන මනෝවිද්‍යාත්මක රහස්

ඔබටත් මෙහෙම වෙලා තියෙනවද? ඔබ වෙළඳසැලකට යන්නේ අවශ්‍යම කරන භාණ්ඩ දෙක තුනක් ගන්න හිතාගෙන. නමුත් එළියට එනකොට අතේ තියෙන බෑග් එක පිරිලා, මුදල් පසුම්බියත් හිස් වෙලා. අන්තර්ජාලයෙන් (Online Shopping) යමක් බල බල ඉද්දි එකපාරටම හිතෙනවා "මේක මට ඕනෑ" කියලා. ඇත්තටම අපිට එහෙම වෙන්නේ ඇයි? කොතරම් උත්සාහ කළත් සල්ලි අතේ තියාගන්න බැරි ඇයි?

මූල්‍ය ලෝකයේ මෙයට කියන්නේ "Impulse Buying" (ක්ෂණික ආවේග මත මිලදී ගැනීම) කියලයි. අද අපි බලමු මේ උගුලෙන් බේරී අපේ අමාරුවෙන් හම්බකරන මුදල් ආරක්ෂා කරගන්නේ කොහොමද කියලා.

ඇයි අපි අනවශ්‍ය දේවල් මිලදී ගන්නේ?

මෙය හුදෙක් මුදල් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොව, මනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියකි. අප යම් අලුත් දෙයක් දකින විට හෝ මිලදී ගන්නා විට අපේ මොළයෙන් "ඩොපමීන්" (Dopamine) නම් රසායනිකය නිකුත් වේ. එයින් අපට තාවකාලික විශාල සතුටක් දැනේ. බොහෝ වෙළඳ ආයතන, සුපිරි වෙළඳසැල් සකසා ඇත්තේම ඔබේ මෙම හැඟීම අවදි කර, ඔබට අවශ්‍ය නැති දේ පවා ඔබේ ඇඟේ ගැසීමටය.

මෙම මානසික උගුලෙන් බේරීම සඳහා ඔබට භාවිතා කළ හැකි ලෝකයම පිළිගත් ප්‍රායෝගික උපක්‍රම 3ක් පහතින් දැක්වේ.

1. රන්වන් නීතිය: දින 30ක නීතිය (The 30-Day Rule)

ක්ෂණික මිලදී ගැනීම් නතර කළ හැකි සාර්ථකම ක්‍රමය මෙයයි. ඔබට යම් මිල අධික භාණ්ඩයක් (උදා: අලුත් දුරකථනයක්, මිල අධික ඔරලෝසුවක් හෝ ඇඳුමක්) දුටු සැනින් මිලදී ගැනීමට දැඩි ආශාවක් ඇති වුවහොත්, කිසිවිටෙකත් එය එවේලේම මිලදී නොගන්න. ඒ වෙනුවට දින 30ක් රැඳී සිටින්න.

මෙම දින 30 තුළ ඔබේ මොළයේ ඇතිවූ තාවකාලික ආවේගය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව යයි. දින 30කට පසුවත් එම භාණ්ඩය ඔබට අත්‍යවශ්‍ය යැයි හැඟෙනවා නම් පමණක් එය මිලදී ගන්න. බොහෝ විට දින 30කට පසු ඔබට එය එතරම් අවශ්‍ය නැති බව ඔබටම වැටහෙනු ඇත.

2. රුපියල් වලින් නොව "ඔබේ ජීවිතයේ පැය" වලින් මිල මනින්න

යමක් මිලදී ගැනීමට පෙර එයට යන මුදල ඔබේ මාසික වැටුපට සාපේක්ෂව ගණනය කරන්න. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ දිනකට පැය 8ක් වැඩ කර මසකට රු. 60,000ක් උපයනවා යැයි සිතන්න (එනම් දිනකට රු. 2000ක්, පැයකට රු. 250ක් පමණ). ඔබ රු. 5,000ක අනවශ්‍ය සපත්තු කුට්ටමක් මිලදී ගන්නවා යනු, ඔබ ඔබේ ජීවිතයේ පැය 20ක් ඒ වෙනුවෙන් කැප කළා යන්නයි. මේ සඳහා මාගේ ජීවිතයේ පැය 20ක් වැය කිරීම වටිනවාදැයි ඔබෙන්ම අසාගන්න.

3. "පැය 24ක Cart නීතිය" (Online Shopping සඳහා)

අන්තර්ජාලයෙන් බඩු ගන්නා විට (Daraz, Amazon වැනි), ඔබට අවශ්‍ය දේවල් "Add to Cart" කළාට කම්නැත. නමුත් කිසිවිටෙකත් එදිනම මුදල් ගෙවා (Checkout) ඇණවුම් නොකරන්න. පැය 24ක් ඒ Cart එක එලෙසම තිබෙන්නට හැර පසුදින නැවත බලන්න. මුලින් දැණුන උද්යෝගය අඩුවී ඇති බැවින්, Cart එකේ ඇති භාණ්ඩ වලින් භාගයක් පමණ ඔබට අනවශ්‍ය බව පෙනී යනු ඇත.

අවසාන නිගමනය

වෙළඳපොළට යාමට පෙර සැමවිටම අවශ්‍ය දේවල් ලැයිස්තුවක් (Shopping List) සාදාගෙන යන්න. එම ලැයිස්තුවෙන් පිට කිසිවක් නොගැනීමට තරම් දැඩි වන්න. ඔබ දිනනවාද, වෙළඳ සමාගම් දිනනවාද යන්න තීරණය වන්නේ ඔබේ මනස පාලනය කිරීමේ හැකියාව මතයි.

---

"බොහෝ මිනිසුන් තමන්ට අත්‍යවශ්‍ය නැති දේවල් මිලදී ගන්නේ, තමන් අකමැති මිනිසුන්ව පුදුම කරවීමට (Impress කිරීමට), තමන් ළඟ නැති මුදල් වලිනි."
- විල් රොජර්ස් (Will Rogers)

එකම රැකියාවකින් යැපීම අනතුරුදායකයි: සාර්ථකව අමතර ආදායම් මාර්ග (Side Hustles) ගොඩනගන්නේ කෙසේද?

එකම රැකියාවකින් යැපීම අනතුරුදායකයි: සාර්ථකව අමතර ආදායම් මාර්ග (Side Hustles) ගොඩනගන්නේ කෙසේද?

අපි බොහෝ දෙනෙක් පුරුදු වෙලා ඉන්නේ එකම එක ආදායම් මාර්ගයක් මත පමණක් යැපෙන්නයි. ඒ බොහෝ විට අපේ පූර්ණ කාලීන රැකියාව (Full-time job) විය හැකියි. නමුත් මොහොතක් සිතා බලන්න, යම් හෙයකින් හදිසියේවත් ඔබට ඒ රැකියාව අහිමි වුවහොත් හෝ අසනීපයක් නිසා වැඩට යාමට නොහැකි වුවහොත් කුමක් සිදුවේද? ඔබේ සම්පූර්ණ ආදායම එතැනින්ම නැවතී යනවා නේද? මෙය හරියට එක් කකුලක් පමණක් ඇති පුටුවක වාඩි වී සිටිනවා හා සමාන අවදානම් සහගත තත්ත්වයකි.

ලෝකයේ සිටින කෝටිපතියන් පිළිබඳව කරන ලද සමීක්ෂණ වලදී හෙළි වී ඇති අපූරු රහසක් තිබෙනවා. එනම්, සාමාන්‍ය කෝටිපතියෙකුට අවම වශයෙන් ආදායම් මාර්ග 7 ක් වත් තිබෙන බවයි. අද අපි කතා කරන්නේ ඔබේ ප්‍රධාන රැකියාවට අමතරව, සාර්ථකව අමතර ආදායම් මාර්ග (Side Hustles) ගොඩනගා ගන්නේ කෙසේද යන්න ගැනයි.

ආදායම් වර්ග දෙකක් තිබෙන බව ඔබ දන්නවාද?

අමතර ආදායම් ගොඩනැගීමට පෙර අපි මේ මූලික සංකල්පය තේරුම් ගත යුතුයි.

• සක්‍රීය ආදායම් (Active Income): මෙහිදී ඔබ ඔබේ "කාලය" මුදල් බවට පරිවර්තනය කරයි. ඔබ වැඩ කළොත් පමණක් මුදල් ලැබේ (උදා: මාසික රැකියාව).
• අක්‍රීය ආදායම් (Passive Income): මෙහිදී ඔබ එක වරක් මහන්සි වී යම් ක්‍රමවේදයක් සකස් කළ පසු, ඔබ නිදාගෙන සිටියත් ඉන් ඔබට දිගටම මුදල් ගලා එයි (උදා: නිවසක් කුලියට දීම, පොතක් ලියා එයින් ලැබෙන කර්තෘ භාගය, යූටියුබ් නාලිකාවක්).

සාර්ථක අමතර ආදායම් මාර්ගයක් යනු කාලයත් සමඟ "අක්‍රීය ආදායමක්" (Passive Income) බවට පරිවර්තනය කළ හැකි එකක් විය යුතුයි.

ආරම්භ කළ හැකි ප්‍රායෝගික Side Hustles මොනවාද?

අද වන විට අන්තර්ජාලය හරහා ලෝකයම එකම ගම්මානයක් වී ඇති බැවින්, අමතර ආදායමක් සෙවීම අතීතයට වඩා ඉතා පහසුය.

1. ඔබේ දක්ෂතාවය අලෙවි කිරීම (Freelancing)

ඔබට ලිපියක් ලිවීමට, පින්තූරයක් සංස්කරණය කිරීමට, කේතනය කිරීමට (Coding) හෝ පරිවර්තනය කිරීමට හැකිද? එසේනම් Fiverr, Upwork වැනි වෙබ් අඩවි හරහා ඔබේ රාජකාරි වේලාවෙන් පසු පැය කිහිපයක් වැය කර ඩොලර් වලින් අමතර ආදායමක් සෙවිය හැකිය. මේ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ අන්තර්ජාල පහසුකම සහ කැපවීම පමණි.

2. ඩිජිටල් නිෂ්පාදන නිර්මාණය (Digital Products)

ඔබ යම් විෂයයක් පිළිබඳව හොඳින් දන්නවා නම්, ඒ ගැන කුඩා පාඩම් මාලාවක් (e-Course), e-Book එකක් හෝ නිර්මාණාත්මක සැකිලි (Templates) නිර්මාණය කර අන්තර්ජාලය හරහා විකිණීමට හැකිය. මෙය ඔබ එක් වරක් පමණක් සාදන අතර, දහස් ගණනක් දෙනාට අසීමිතව මිලදී ගත හැකි බැවින් විශිෂ්ට අක්‍රීය ආදායමකි.

3. ඔබේ විනෝදාංශය ආදායමක් කරගන්න

ඔබ කේක් සෑදීමට, බෝග වගා කිරීමට, හෝ කුඩා අත්කම් නිර්මාණ කිරීමට ප්‍රිය කරනවා විය හැක. සති අන්තයේ ඔබේ විනෝදාංශය වෙනුවෙන් කරන මෙම දේවල් Facebook හෝ Instagram පිටුවක් හරහා ප්‍රවර්ධනය කිරීමෙන් ඉතා පහසුවෙන් අමතර ආදායම් මාර්ගයක් බවට පත් කර ගත හැක.

අමතර ආදායම් මාර්ගයක් ආරම්භ කරන අයට රන්වන් උපදෙස් 3ක්:

1. ඉවසීම අත්‍යවශ්‍යයි: කිසිම දෙයක් එක රැයකින් සාර්ථක වන්නේ නැත. මුල් මාස කිහිපය තුළ කිසිදු ප්‍රතිඵලයක් නොලැබුණත් උත්සාහය අත් නොහරින්න.
2. ඔබේ ප්‍රධාන රැකියාවට බාධා කරගන්න එපා: අමතර දේවල් කිරීමට ගොස් ඔබේ ස්ථිර ආදායම් මාර්ගය අනතුරේ හෙළා නොගන්න. රාත්‍රී කාලය හෝ සති අන්තය මේ සඳහා වෙන් කරන්න.
3. ලැබෙන අමතර මුදලින් ජීවන මට්ටම ඉහළ දාගන්න එපා: Side hustle එකෙන් ලැබෙන මුදලින් අනවශ්‍ය දෑ මිලදී ගන්නවා වෙනුවට, එය ආයෝජනය කරන්න (Invest). එය ඔබව ඉක්මනින් මූල්‍ය නිදහස වෙත ගෙන යනු ඇත.

---

"ඔබේ ආදායම් මාර්ගය එකක් පමණක් නම්, ඔබ සිටින්නේ දරිද්‍රතාවයට (දුප්පත්කමට) එක් පියවරක් පමණක් පසුපසිනි. අදම කුඩාවට හෝ දෙවැනි ආදායම් මාර්ගයක් ආරම්භ කරන්න."

ඉතිරි කරන මුදල් නිකරුණේ තබාගන්න එපා: ආයෝජනයක් (Investments) ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද?

ඉතිරි කරන මුදල් නිකරුණේ තබාගන්න එපා: ආයෝජනයක් (Investments) ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද?

අපි බොහෝ දෙනෙක් හිතන්නේ "මම මාසිකව මුදලක් ඉතිරි කරනවා, ඒ නිසා මගේ අනාගතය සුරක්ෂිතයි" කියලයි. නමුත් ඇත්තම කතාව නම්, ඔබ ඉතිරි කරන මුදල් සාමාන්‍ය ඉතිරිකිරීමේ ගිණුමක (Savings Account) පමණක් තබාගෙන සිටිනවා නම්, දිනෙන් දින ඔබ නොදැනුවත්වම දුප්පත් වෙමින් පවතිනවා. අද අපි කතා කරන්නේ අමාරුවෙන් ඉතිරි කරන මුදල්, ඔබටත් හොරෙන් සොරකම් කරන "උද්ධමනය" (Inflation) පරාජය කරමින්, නිවැරදිව ආයෝජනයක් ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද යන්න ගැනයි.

සාමාන්‍ය ගිණුමක මුදල් තැබීම පාඩුවක් වෙන්නේ ඇයි?

මෙයට ප්‍රධානම හේතුව "උද්ධමනයයි". උද්ධමනය යනු භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාමයි. මීට වසර 5කට පෙර රුපියල් 1000කින් ඔබට මිලදී ගත හැකිව තිබූ බඩු ප්‍රමාණය අද මිලදී ගත හැකිද? නැත. අද ඒ සඳහා ඊට වඩා විශාල මුදලක් වැය වේ. ඔබ බැංකුවේ තබා ඇති මුදලට ලැබෙන සුළු පොලියට වඩා වේගයෙන් බඩු මිල ඉහළ යනවා නම්, ඔබේ මුදල්වල වටිනාකම දිනෙන් දින අඩුවේ. මෙය ජයගත හැකි එකම මාර්ගය ඔබේ මුදල් ආයෝජනය කිරීමයි (Investing).

ලෝකයේ 8 වැනි පුදුමය: සංයුක්ත පොලිය (Compound Interest)

සුප්‍රකට විද්‍යාඥ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් පැවසුවේ "සංයුක්ත පොලිය ලෝකයේ 8 වැනි පුදුමයයි. එය තේරුම් ගන්නා පුද්ගලයා එයින් මුදල් උපයයි, එය තේරුම් නොගන්නා පුද්ගලයා එයට මුදල් ගෙවයි" යනුවෙනි.

සරලව කිව්වොත්, සංයුක්ත පොලිය කියන්නේ ඔබේ මුදල් වලට ලැබෙන පොලියටත් නැවත නැවතත් පොලිය එකතු වීමයි. ඔබ රු. 100,000ක් ආයෝජනය කළොත් පළමු වසරේදී ඔබට රු. 10,000ක පොලියක් ලැබුණා යැයි සිතන්න. දෙවන වසරේදී ඔබට පොලිය ලැබෙන්නේ රු. 100,000ට පමණක් නොව, එකතු වූ රු. 110,000ටමය. කාලයත් සමඟ ඔබේ මුදල දැවැන්ත ගසක් සේ වර්ධනය වන්නේ මේ හරහාය.

ආරම්භකයෙකුට විශ්වාසවන්තව ආයෝජනය කළ හැක්කේ කොතැනද?

බොහෝ දෙනෙක් ආයෝජනයට බිය වන්නේ මුදල් නැතිවෙයි කියාය. නමුත් කිසිදු අවදානමක් නොමැතිව ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඔබට ආරම්භ කළ හැකි විශ්වාසවන්ත ආයෝජන ක්‍රම කිහිපයක් මෙන්න:

1. ස්ථාවර තැන්පතු (Fixed Deposits - FD)

මෙය වඩාත් ප්‍රචලිත සහ ආරක්ෂිතම ක්‍රමයයි. ඔබ යම් මුදලක් නිශ්චිත කාලයකට (මාස 3, 6, හෝ වසරක්) බැංකුවේ තැන්පත් කරයි. එම කාලය අවසානයේ ඔබට එකඟ වූ පොලිය සහ ඔබේ මුදල ආපසු ලැබේ. සාමාන්‍ය ගිණුමකට වඩා මෙහිදී ඉහළ පොලියක් ලැබේ.

2. භාණ්ඩාගාර බිල්පත් සහ බැඳුම්කර (Treasury Bills & Bonds)

මෙය 100% ක්ම ආරක්ෂිත ආයෝජනයකි. මන්ද මෙහිදී ඔබ මුදල් ලබා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකා රජයටයි. මුදල් ගෙවීමේ සම්පූර්ණ වගකීම රජය සතු වන නිසා මෙහි කිසිදු අවදානමක් නැත. මෑත කාලීනව බැංකු පොලියට වඩා ඉතා ඉහළ ප්‍රතිලාභයක් මේවා හරහා ලබාගැනීමේ හැකියාව තිබුණි. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ ලියාපදිංචි ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් හරහා ඔබට මෙය ආරම්භ කළ හැක.

3. ඒකක භාර (Unit Trusts / Mutual Funds)

ආයෝජනය ගැන ලොකු දැනුමක් නැති අයට මෙය ඉතා සුදුසුයි. මෙහිදී වෙන්නේ ඔබ වැනි දහස් ගණනකගේ මුදල් එකතු කර, ඒ පිළිබඳ මනා දැනුමක් ඇති මූල්‍ය විශේෂඥයින් (Fund Managers) විසින් එම මුදල් කොටස් වෙළෙඳපොළේ, රජයේ සුරැකුම්පත් ආදියේ ආයෝජනය කිරීමයි. ඔබට රුපියල් 1000ක් වැනි ඉතා කුඩා මුදලකින් වුවත් මෙය ආරම්භ කළ හැක.

ආයෝජනය ආරම්භ කිරීමට පෙර මතක තබාගත යුතුම දේ:

කෙටි කාලයකින් දෙගුණ තෙගුණ කරනවා යැයි කියන නීතිවිරෝධී පිරමීඩ (Pyramid) ජාවාරම් වලට කිසිදා හසු නොවන්න. විශ්වාසවන්ත ආයෝජනයක් යනු එක රැයකින් ඔබව කෝටිපතියෙකු කරන මැජික් එකක් නොවේ; එය කාලයත් සමඟ ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන ආරක්ෂිත ක්‍රියාවලියකි.

---

"ඔබ නිදාගෙන සිටින විටත් මුදල් ඉපයිය හැකි ක්‍රමයක් ඔබ සොයා නොගන්නේ නම්, ඔබට මියයන තුරුම වැඩ කිරීමට සිදුවනු ඇත."
- ලෝක ප්‍රකට ආයෝජක වොරන් බෆට් (Warren Buffett)

ණය බරින් සදහටම නිදහස් වෙමු: ලෝකයම පිළිගත් සාර්ථකම "Snowball" ක්‍රමය

ණය බරින් සදහටම නිදහස් වෙමු: ලෝකයම පිළිගත් සාර්ථකම "Snowball" ක්‍රමය

ණය වීම කියන්නේ අපේ හිතට කොතරම් විශාල පීඩනයක් ගෙන දෙන දෙයක්ද කියලා අමුතුවෙන් කිව යුතු නැහැ. ක්‍රෙඩිට් කාඩ් බිල්, පුද්ගලික ණය, වාහන ණය මේ ඔක්කොම එකතු වුණාම සමහර වෙලාවට හිතෙන්නේ මේ ණය කන්දෙන් කවදාවත් ගොඩ එන්න බැරි වෙයි කියලා. නමුත්, ලෝකයේ මිලියන ගණනක් මිනිසුන් ණය බරින් සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් වුණු ඉතා ප්‍රායෝගික, විශ්වාසවන්ත රහසක් තිබෙනවා. ඒ තමයි "Debt Snowball" (ණය හිමබෝල) ක්‍රමය.

අද අපි බලමු මේ අපූරු ක්‍රමය පාවිච්චි කරලා කොහොමද ඉතාම කෙටි කාලයකින් ඔබේ සියලුම ණය බරින් නිදහස් වෙන්නේ කියලා.

මොකක්ද මේ Snowball (හිමබෝල) ක්‍රමය කියන්නේ?

කන්දක් උඩ ඉඳන් පහළට පෙරළෙන කුඩා හිම බෝලයක් ගැන හිතන්න. ඒක පහළට එන්න එන්න තවත් හිම එකතු වෙලා වේගයෙන් විශාල වෙනවා නේද? මේ ණය ගෙවීමේ ක්‍රමයත් ඒ වගේමයි. මෙහිදී අපි කරන්නේ ණය වල පොලී අනුපාතය ගැන හිතන්නේ නැතුව, කුඩාම ණයේ සිට විශාලම ණය දක්වා ගෙවාගෙන යාමයි.

ඇයි මේ ක්‍රමය මෙතරම් සාර්ථක?

බොහෝ මූල්‍ය විශේෂඥයින් කියන්නේ මුලින්ම වැඩිම පොලියක් තියෙන ණය ගෙවන්න කියලයි. ඒක ගණිතමය වශයෙන් හරි. නමුත් අපි ණය වෙලා ඉන්නේ ගණිතය බැරි නිසා නෙවෙයි, අපේ හැඟීම් පාලනය කරගන්න බැරි වුණු නිසයි. Snowball ක්‍රමය වැඩ කරන්නේ ගණිතයට වඩා අපේ මනෝවිද්‍යාවටයි.

ඔබ මුලින්ම කුඩාම ණය ගෙවා අවසන් කළාම, ඔබට විශාල සතුටක් (Quick Win) දැනෙනවා. "මට මේක කරන්න පුළුවන්!" කියන ධෛර්යය ලැබෙනවා. ඒ මානසික උත්තේජනය තමයි ඊළඟ ලොකු ණය ගෙවන්න අපිට ශක්තිය දෙන්නේ.

Snowball ක්‍රමය ප්‍රායෝගිකව කරන්නේ මෙහෙමයි:

පියවර 1: සියලුම ණය ලැයිස්තුගත කරන්න

පොලී අනුපාතය අමතක කරන්න. ඔබට තිබෙන සියලුම ණය, වඩාත්ම කුඩා මුදලේ සිට විශාලතම මුදල දක්වා පිළිවෙළට කොළයක ලියාගන්න. (උදාහරණයක් ලෙස: මුලින්ම රු. 10,000 ක දුරකථන බිල, ඊළඟට රු. 50,000 ක ක්‍රෙඩිට් කාඩ් බිල, අවසානයට රු. 500,000 ක පුද්ගලික ණය).

පියවර 2: අවම වාරික පමණක් ගෙවන්න

ඔබේ ලැයිස්තුවේ ඇති පළමු (කුඩාම) ණය හැර, අනිත් සියලුම ණය සඳහා මාසිකව ගෙවිය යුතු අවම මුදල (Minimum Payment) පමණක් ගෙවන්න.

පියවර 3: කුඩාම ණයට පහර දෙන්න

දැන් ඔබ අතේ ඉතිරි වන සෑම අමතර රුපියලක්ම (අමතර ආදායම්, වියදම් කපා හැරීමෙන් ඉතිරි වන මුදල්) අර ලැයිස්තුවේ ඇති පළමු කුඩාම ණය පියවා දැමීමට යොදවන්න. එය සම්පූර්ණයෙන්ම ගෙවා නිම කරන තුරු මෙසේ කරන්න.

පියවර 4: හිම බෝලය පෙරළන්න

කුඩාම ණය ගෙවා අවසන් වූ පසු, ඔබ ඒ සඳහා මාසිකව වෙන් කළ සම්පූර්ණ මුදල ගෙන, ලැයිස්තුවේ ඇති දෙවන ණය ගෙවීම සඳහා යොදවන්න. දෙවන ණය අවසන් වූ පසු ඒ මුදලත් එකතු කර තුන්වන ණයට පහර දෙන්න. දැන් ඔබේ "ණය ගෙවීමේ මුදල" විශාල හිම බෝලයක් සේ විශාල වී ඇති අතර, කෙතරම් ලොකු ණයක් වුවත් වේගයෙන් ගෙවා දැමීමට ඔබට හැකියාව ලැබේ.

---

"ණය ගෙවා දැමීම හුදෙක් ගණිතමය සමීකරණයක් නොවේ; එය හැසිරීම් වෙනස් කිරීමකි. කුඩා ජයග්‍රහණ වලින් ලැබෙන මානසික ශක්තිය, ඔබව මූල්‍ය නිදහස කරා ගෙන යන ප්‍රබලතම ආයුධයයි."